कोहलपुर,२४ साउन ।
पेट दुख्ने र स्वास्थ्यमा असहजता महसुस हुने समस्या लामो समयदेखि थियो। तर, आर्थिक अवस्था कमजोर भएकी कोहलपुर नगरपालिका–११ की सुशिला सुनारका लागि स्वास्थ्य परीक्षण गराउनु नै ठूलो चुनौती थियो। घरको आर्थिक अवस्थाले उपचार खर्च धान्न सक्ने अवस्था थिएन। त्यसैले उनले पीडा सहेरै दिन कटाइरहेकी थिइन्।
स्वास्थ्य समस्या बढ्दै गएपछि परीक्षण गराउँदा पाठेघरमा ट्युमर रहेको पत्ता लाग्यो। चिकित्सकले शल्यक्रिया गर्नुपर्ने बताएपछि सुशिलाका अगाडि अर्को ठूलो समस्या खडा भयो—उपचारका लागि आवश्यक पैसा कहाँबाट ल्याउने ?
आर्थिक अभावका कारण उपचार नै रोकिएला कि भन्ने चिन्तामा रहेकी सुशिलाका लागि अन्ततः सहयोगको हात अघि बढ्यो। कोहलपुर नगरपालिका–११ की वडा अध्यक्ष कल्पना अधिकारीको पहलमा उनको अवस्थाबारे एच एन्ड एच अस्पताल, कोहलपुरलाई जानकारी गराइयो।

अस्पतालले सुशिलाको आर्थिक अवस्था र स्वास्थ्य समस्यालाई बुझेर उपचारमा लाग्ने खर्च नलिने निर्णय गर्‍यो। त्यसपछि अस्पतालका सञ्चालक तथा विशेषज्ञ चिकित्सक डा. दुर्गा बीसी रावतको नेतृत्वमा उनको उपचार सुरु भयो।
अन्ततः सुशिलाको पाठेघरमा रहेको ट्युमरको निःशुल्क शल्यक्रिया गरियो।
शल्यक्रियापछि अहिले सुशिलाको स्वास्थ्य अवस्था सामान्य छ। चिकित्सकको निगरानीमा आवश्यक उपचार तथा स्वास्थ्य सेवा लिइरहेकी उनी आर्थिक अभावका कारण उपचार गर्न नसक्ने अवस्थामा अस्पतालले दिएको सहयोगबाट भावुक बनेकी छन्।
सुशिलाको कथा एउटा बिरामीको उपचारमा सीमित छैन। यो आर्थिक अवस्था कमजोर भएका नागरिकका लागि स्वास्थ्य सेवा कति ठूलो चुनौती बन्न सक्छ भन्ने वास्तविकताको उदाहरण पनि हो। अर्कोतर्फ, अस्पतालले चाहेमा स्वास्थ्य सेवा व्यवसायसँगै सामाजिक सेवाको माध्यम पनि बन्न सक्छ भन्ने सन्देशसमेत यस घटनाले दिएको छ।
‘पैसा नभएकै कारण कसैले उपचारबाट वञ्चित हुन नपरोस्’
एच एन्ड एच अस्पतालका सञ्चालक तथा विशेषज्ञ चिकित्सक डा. दुर्गा रावत अस्पताललाई केवल उपचार गर्ने ठाउँका रूपमा मात्र सीमित राख्न नहुने बताउनुहुन्छ।
उहाँका अनुसार आर्थिक अवस्था कमजोर भएका तथा उपचारको खर्च धान्न नसक्ने नागरिकलाई अस्पतालले आफ्नो क्षमता र बिरामीको अवस्थाअनुसार सहुलियत तथा आवश्यक सहयोग गर्दै आएको छ।
“पैसा नभएकै कारण कुनै पनि नागरिकले उपचारबाट वञ्चित हुन नपरोस् भन्ने हाम्रो चाहना हो,” डा. रावत भन्नुहुन्छ, “हामीले अस्पतालको क्षमताअनुसार विपन्न तथा आर्थिक रूपमा कमजोर बिरामीलाई सहुलियत र आवश्यकताअनुसार निःशुल्क उपचारमा समेत सहयोग गर्दै आएका छौँ।”
उहाँका लागि सुशिलाको निःशुल्क उपचार एउटा घटना मात्र होइन, अस्पतालले अंगीकार गरेको सामाजिक उत्तरदायित्वको निरन्तरता हो।

“स्वास्थ्य सेवा सबैको पहुँचमा पुग्नुपर्छ। आर्थिक अवस्था कमजोर भएका महिलाहरूले उपचार गर्न नसकेर रोग पालेर बस्नुपर्ने अवस्था नआओस् भन्ने हाम्रो प्रयास हो,” उहाँले भन्नुभयो, “आगामी दिनमा पनि यस्ता सेवामूलक कामलाई निरन्तरता दिनेछौँ।”
महिला नेतृत्वमा स्वास्थ्य सेवा र सामाजिक सेवाको संयोजन
कोहलपुर क्षेत्रमा पछिल्लो समय स्वास्थ्य सेवाको विस्तारसँगै निजी अस्पतालहरूको भूमिका पनि बढ्दै गएको छ। यहीबीच महिला नेतृत्वमा सञ्चालन हुँदै आएको एच एन्ड एच अस्पतालले भने उपचारसँगै सामाजिक उत्तरदायित्वलाई पनि प्राथमिकतामा राख्दै आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाउन खोजिरहेको छ।
विशेषज्ञ चिकित्सक डा. दुर्गा रावतको नेतृत्वमा सञ्चालित अस्पतालले आर्थिक रूपमा विपन्न, उपचार खर्च धान्न नसक्ने तथा विशेषगरी महिलाहरूको स्वास्थ्य समस्यालाई प्राथमिकताका साथ सम्बोधन गर्दै आएको जनाएको छ।
महिलाहरू स्वास्थ्य समस्याका विषयमा खुलेर कुरा गर्न नसक्ने, रोग जटिल भएपछि मात्र अस्पताल पुग्ने र आर्थिक अभावका कारण उपचारसमेत रोक्ने अवस्था अझै धेरै परिवारमा छ। यस्तो अवस्थामा महिलाको नेतृत्वमा सञ्चालित अस्पतालले विपन्न महिलालाई सहुलियतपूर्ण तथा आवश्यकताअनुसार निःशुल्क उपचार उपलब्ध गराउनु थप अर्थपूर्ण देखिन्छ।
सुशिलाको निःशुल्क शल्यक्रिया त्यसैको एउटा उदाहरण बनेको छ।
अस्पतालको पहिचान भवनले होइन, सेवाले बनाउँछ
अस्पतालको भौतिक संरचना, उपकरण र विशेषज्ञ चिकित्सक स्वास्थ्य सेवाका महत्वपूर्ण आधार हुन्। तर, अस्पतालको वास्तविक पहिचान त्यहाँ उपचारका लागि आउने बिरामीले कस्तो व्यवहार र सेवा पाए भन्ने कुराले निर्धारण गर्छ।
सुशिलाजस्ता आर्थिक रूपमा कमजोर बिरामीका लागि अस्पतालको ढोका खुला हुनु र उपचार खर्चकै कारण जीवनसँग जोडिएको स्वास्थ्य सेवा रोक्न नपर्नु आफैँमा ठूलो राहत हो।
कोहलपुरमा स्वास्थ्य सेवाको पहुँच विस्तार हुँदै जाँदा एच एन्ड एच अस्पतालले विपन्न नागरिकको उपचारमा देखाएको यो पहलले निजी स्वास्थ्य संस्थाले पनि सामाजिक उत्तरदायित्व निर्वाह गर्न सक्छन् भन्ने उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ।
सुशिलाको शरीरबाट ट्युमर निकालिएको छ। तर, उनको उपचारसँगै एउटा ठूलो डर पनि हटेको छ—‘पैसा नभएर अब उपचार गर्न नपाइने हो कि’ भन्ने डर।
यही भरोसा र मानवीय संवेदनालाई आफ्नो सेवाको हिस्सा बनाउँदै एच एन्ड एच अस्पताल कोहलपुर क्षेत्रमा स्वास्थ्य उपचारसँगै सामाजिक सेवाको छुट्टै पहिचान बनाउने यात्रामा अघि बढिरहेको छ।