“फरक परिवेश, साझा आकांक्षा” भन्ने मूल नारासहित २७औँ अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवस–२०२६ को अवसरमा कोहलपुरमा “युवा, प्रविधि र पुस्तकालय” विषयक प्रेरणात्मक युवा संवाद कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ।

ज्ञानोदय सामुदायिक पुस्तकालय तथा स्रोत केन्द्र, कोहलपुर–११, बाँकेको आयोजनामा पुस्तकालयको सभाहलमा सम्पन्न कार्यक्रममा विभिन्न विद्यालय, क्याम्पस, ध्यान तथा आध्यात्मिक संस्था, पाठक तथा सामाजिक क्षेत्रसँग आबद्ध युवा र विद्यार्थीको उल्लेख्य सहभागिता रहेको थियो।

करिब दुई घण्टा चलेको कार्यक्रममा युवाको वर्तमान अवस्था, भविष्यका सम्भावना, प्रविधिको बढ्दो प्रभाव, पुस्तकालयको बदलिँदो भूमिका, पठन संस्कृतिको विकास, सकारात्मक सोच, नेतृत्व क्षमता, आत्मअनुशासन, सामाजिक उत्तरदायित्व तथा राष्ट्र निर्माणमा युवाको भूमिकाबारे विचार तथा अनुभव आदानप्रदान गरिएको थियो।

कार्यक्रममा ज्ञानोदय सामुदायिक पुस्तकालय तथा स्रोत केन्द्रका अध्यक्ष एकराज शर्माले युवाको भविष्यसँग देशको भविष्य प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको बताउँदै युवालाई केन्द्रमा राखेर समाज र राष्ट्र विकासको योजना बनाउनुपर्ने धारणा राख्नुभयो।

“आजका युवा भोलिका भविष्य हुन्, युवाको चिन्ता गर्नु भनेको देशको समृद्धि र भविष्यको चिन्ता गर्नु हो,” उहाँले भन्नुभयो, “युवामा रहेको ऊर्जा, क्षमता, सिर्जनशीलता र नयाँ सोचलाई सही दिशामा परिचालन गर्न सक्नुपर्छ।”

अध्यक्ष शर्माले युवाको समय सामाजिक सञ्जाल र मनोरञ्जनमा मात्र सीमित नभई अध्ययन, सीप विकास, सिर्जना, अनुसन्धान, सामाजिक सेवा र राष्ट्र निर्माणमा उपयोग हुनुपर्नेमा जोड दिनुभयो। उहाँले पुस्तकालयलाई केवल किताब पढ्ने ठाउँका रूपमा नभई ज्ञान, विचार, अनुसन्धान र सिर्जनशीलता विकास गर्ने खुला शैक्षिक थलोका रूपमा विकास गर्नुपर्ने बताउनुभयो।

प्रविधि र पुस्तकालय प्रतिस्पर्धी होइनन्

कार्यक्रममा प्रविधि र पुस्तकालय एक–अर्काका प्रतिस्पर्धी नभई सहयात्री भएको धारणा व्यक्त गरिएको थियो। मोबाइल, इन्टरनेट, सामाजिक सञ्जाल तथा कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) जस्ता प्रविधिले ज्ञान र सूचनाको पहुँच सहज बनाए पनि प्राप्त सूचनाको विश्वसनीयता परीक्षण गर्ने क्षमता युवामा विकास हुनुपर्ने सहभागीहरूले बताएका थिए।

सूचना र ज्ञान एउटै कुरा नभएको उल्लेख गर्दै सहभागीहरूले युवाले सूचनालाई विश्लेषण गर्ने, सत्य र असत्य छुट्याउने तथा प्राप्त ज्ञानलाई व्यवहारमा उपयोग गर्ने क्षमता विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिएका थिए।

बदलिँदो प्रविधिसँगै पुस्तकालयले पनि आफ्ना सेवा र गतिविधिलाई विविधीकरण गर्नुपर्नेमा सहभागीहरूको जोड थियो। युवालाई लक्षित गरी पठन क्लब, पुस्तक चर्चा, लेखन तथा सिर्जनात्मक प्रतियोगिता, प्रविधिमैत्री अध्ययन, करियर परामर्श, व्यक्तित्व तथा नेतृत्व विकास र अनुसन्धानमूलक गतिविधि सञ्चालन गर्न सके पुस्तकालयप्रति युवाको आकर्षण बढ्ने धारणा कार्यक्रममा व्यक्त गरिएको थियो।

विद्यालयदेखि क्याम्पससम्मका युवाको सहभागिता

कार्यक्रममा शिवशक्ति माध्यमिक विद्यालय कोहलपुर–२, पञ्चमुखी इङ्लिस मिडियम स्कुल कोहलपुर–५, जनज्योति पब्लिक हाई स्कुल कोहलपुर–२, कोहलपुर माध्यमिक विद्यालय कोहलपुर–११ लगायतका विद्यालयका विद्यार्थी सहभागी भएका थिए।

त्यस्तै वागेश्वरी बहुमुखी क्याम्पस, कोहलपुर, ओसो आनन्द ध्यान केन्द्र तथा ईश्वरीय ब्रह्माकुमारी विश्वविद्यालयसँग आबद्ध प्रतिनिधि तथा विभिन्न क्षेत्रका युवा र विद्यार्थीको समेत सहभागिता रहेको थियो।

विद्यार्थीहरूले अध्ययन, प्रविधिको प्रयोग, भविष्यको लक्ष्य, व्यक्तित्व विकास, अनुशासन, सकारात्मक सोच तथा पुस्तकालयको उपयोगका विषयमा आफ्ना जिज्ञासा, विचार र अनुभव प्रस्तुत गरेका थिए।

युवाको भविष्य निर्माणमा पुस्तकालयको भूमिका

कार्यक्रममा युवाको भविष्य निर्माणमा पुस्तकालयको भूमिका महत्वपूर्ण रहेको विषयमा विशेष चर्चा गरिएको थियो। पुस्तकालयले पाठ्यक्रममा आधारित ज्ञानसँगै जीवनोपयोगी ज्ञान, सामाजिक चेतना, नैतिक मूल्य, आलोचनात्मक सोच, सिर्जनशीलता र नेतृत्व क्षमता विकासमा सहयोग पुर्‍याउनुपर्ने सहभागीहरूको धारणा थियो।

पुस्तकालयले युवालाई किताब उपलब्ध गराउने मात्र नभई उनीहरूका विचार सुन्ने, प्रश्न गर्ने वातावरण बनाउने र नयाँ सम्भावनाको खोजी गर्न प्रेरित गर्ने भूमिका निर्वाह गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको थियो।

युवालाई पुस्तकसँग जोड्न सके धैर्य, एकाग्रता, कल्पनाशक्ति र विश्लेषणात्मक क्षमता विकास हुने तथा प्रविधिको अत्यधिक प्रयोगबाट उत्पन्न हुन सक्ने नकारात्मक असरलाई समेत सन्तुलित गर्न सहयोग पुग्ने सहभागीहरूले बताएका थिए।

सकारात्मक सोच र आत्मअनुशासनमा जोड

कार्यक्रममा सहभागी वक्ता तथा युवाहरूले सफलता प्राप्त गर्न औपचारिक शिक्षा मात्र पर्याप्त नहुने भन्दै सकारात्मक सोच, मेहनत, अनुशासन, समय व्यवस्थापन, निरन्तर सिकाइ र असफलताबाट सिक्ने क्षमता आवश्यक रहेको बताएका थिए।

युवाले आफूलाई समस्याको हिस्सा नभई समाधानको हिस्सा बनाउनुपर्नेमा जोड दिँदै समाजमा देखिएका विकृति, बेरोजगारी, निराशा तथा सामाजिक विभेदजस्ता चुनौती सामना गर्न युवाको सिर्जनशील भूमिका आवश्यक रहेको बताइएको थियो।

प्रेरक वक्ता पोखरेलको प्रस्तुति

कार्यक्रमका प्रेरक वक्ता एल.पी. पोखरेलले युवाभित्र रहेको सम्भावना र ऊर्जालाई सही दिशामा परिचालन गर्न सके समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सकिने बताउनुभयो।

उहाँले युवाले अवसरको प्रतीक्षा मात्र नगरी आफ्नै क्षमता, रुचि र सीप पहिचान गरेर अवसर सिर्जना गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो। जीवनमा आउने चुनौतीलाई असफलताको रूपमा मात्र नहेरी सिकाइ र अगाडि बढ्ने अवसरका रूपमा लिनुपर्ने उहाँको भनाइ थियो।

मानसिक शान्ति र आध्यात्मिक विकास

कार्यक्रममा ओसो आनन्द ध्यान केन्द्र तथा ईश्वरीय ब्रह्माकुमारी विश्वविद्यालयसँग आबद्ध प्रतिनिधि तथा सहभागीको उपस्थितिले युवाको मानसिक शान्ति, आत्मचिन्तन, ध्यान, सकारात्मक सोच र आध्यात्मिक विकासका विषयसमेत समेटिएको थियो।

तीव्र प्रतिस्पर्धा, सूचना प्रवाह र सामाजिक दबाबका बीच युवाले मानसिक सन्तुलन कायम राख्न ध्यान, आत्मचिन्तन, अनुशासन तथा सकारात्मक जीवनशैली अपनाउनुपर्ने धारणा व्यक्त गरिएको थियो। ज्ञानसँगै विवेक, सीपसँगै संस्कार र प्रविधिसँगै मानवीय संवेदनाको विकास आवश्यक रहेको सन्देश कार्यक्रममा दिइएको थियो।

कार्यक्रममा युवालाई केवल श्रोता नबनाई उनीहरूका विचार, प्रश्न र जिज्ञासालाई समेत प्राथमिकता दिइएको थियो। युवाले पुस्तकालयलाई अझ आकर्षक बनाउने उपाय, प्रविधिको सही प्रयोग, अध्ययनको बानी विकास तथा भविष्यको करियरका लागि अहिलेबाट गर्नुपर्ने तयारीबारे आफ्ना धारणा राखेका थिए।

कार्यक्रमको सहजीकरण ज्ञानोदय सामुदायिक पुस्तकालय तथा स्रोत केन्द्रका सह–सचिव ईश्वर शर्माले गर्नुभएको थियो। उहाँले पुस्तकालयलाई समुदायको साझा ज्ञान केन्द्रका रूपमा विकास गर्न युवाको सहभागिता आवश्यक रहेको बताउँदै “पढ्ने, सोच्ने, प्रश्न गर्ने र सिर्जना गर्ने संस्कार” विकासमा जोड दिनुभयो।

कार्यक्रमले युवालाई भविष्यका नागरिक मात्र नभई वर्तमानका सक्रिय परिवर्तनकारी शक्तिका रूपमा हेर्नुपर्ने सन्देश दिएको छ। प्रविधिमा अभ्यस्त आजको युवा पुस्ताले प्रविधिलाई ज्ञान, सीप र सिर्जनाको माध्यम बनाउन सके राष्ट्र निर्माणमा महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने सहभागीहरूको निष्कर्ष थियो।

युवाको हातमा मोबाइल र इन्टरनेटसँगै ज्ञानको पुस्तक पनि हुनुपर्ने र पुस्तकालय युवाको नियमित गन्तव्य बन्नुपर्नेमा कार्यक्रमले जोड दिएको छ। प्रविधिले संसारलाई नजिक ल्याए पनि गहिरो अध्ययन, विवेक र मानवीय सम्बन्धको विकल्प प्रविधि मात्र हुन नसक्ने भएकाले पुस्तकालय र प्रविधिको सन्तुलित प्रयोग आवश्यक रहेको निष्कर्ष निकालिएको थियो।

समग्रमा कार्यक्रमले युवा, प्रविधि र पुस्तकालयलाई ज्ञानमा आधारित, सिर्जनशील, जिम्मेवार र समृद्ध समाज निर्माणको साझा अभियानसँग जोड्ने प्रयास गरेको छ। युवालाई शिक्षित, सीपयुक्त, नैतिक, सिर्जनशील र जिम्मेवार बनाउन सक्नु नै देशको भविष्य बलियो बनाउने आधार भएकाले युवाका समस्या, अवसर, आकांक्षा र सम्भावनाप्रति राज्य, समाज, शैक्षिक संस्था र समुदाय सबै गम्भीर हुनुपर्ने सन्देश कार्यक्रमले दिएको छ।

ज्ञानोदय सामुदायिक पुस्तकालय तथा स्रोत केन्द्रले आगामी दिनमा पनि युवा संवाद, पठन संस्कृति विकास, पुस्तक चर्चा, प्रविधिमैत्री अध्ययन, व्यक्तित्व तथा नेतृत्व विकास, करियर मार्गदर्शन, सिर्जनात्मक लेखन तथा मानसिक शान्तिसम्बन्धी कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिने अपेक्षा गरिएको छ। युवा पढे समाज सोच्न थाल्छ, युवा सिर्जनशील बने देश समृद्धिको बाटोमा अघि बढ्छ।