गाेल्डेन बुढा

जुम्ला,९ असोज।
जुम्लाको चन्दननाथ नगरपालिका -१ तलिचौर गाउँका तुलराज परियारको जीवन एक यस्तो प्रेरणादायी कथा हो, जसले समाजका सबै वर्गका मानिसलाई संघर्ष, धैर्य, र आत्मविश्वासको महत्त्व सिकाउँछ। ३० वर्षीय तुलराजको जीवनलाई हेर्दा यो देखिन्छ, कि कठिनाइ र विपत्तिले जस्तोसुकै मानिसको भविष्य रोक्न सक्दैन, यदि उसले आफ्नो लक्ष्यप्रति निष्ठा र समर्पण राखेको छ भने। उनकाे जीवन यात्रा पक्कै पनि केवल व्यक्तिगत सफलता मात्र होइन, एक सन्देश हो, जसले जनाउँछ, कि संघर्षले मात्र हामीलाई आफूलाई परिमार्जन गर्न सक्दछ।तुलराज परियार जुम्लाको तलिचौर गाउँका एक गरीब दलित परिवारमा जन्मेका थिए। उनका बुवा लालबहादुर दमाई, जसले लगभग २० वर्ष जुम्ला विमानस्थलमा लोडरको काम गरेका थिए, परिवारको एकमात्र जीविकोपार्जनका स्रोत थिए। यद्यपि, जसको जीवन संघर्ष र अपार कठिनाइले भरिएको थियो, तर उनका बुवा एक प्रेरणाका स्रोतका रूपमा खडा थिए। परिवारको यथार्थ झन् कष्टकर थियो।“मेरो बुबाले आफूसँग सबैभन्दा ठूलो दुःख भोगेर हामीलाई शिक्षित गर्नुभयो।

उहाँले हामीलाई बढाउनका लागि आफ्नो जीवनको हर खुशी छोड्नु भयो। त्यसैले उहाँलाई मैले सधैं आफ्ना प्रेरणाका स्रोतका रूपमा राखेको छु,” तुलराजले भनेका छन्।तुलराजको बाल्यकाल यति कठिन थियो,कि घरको आर्थिक स्थिति अत्यन्त कमजोर थियो। आमा काशीकला दमाई प्रायः बिरामी हुने गर्थिन्, र घरमा दुई छोराछोरी पनि थिए। परिवारको जीविका केवल बुवाको एकल कामबाट थियो, जसले घरका सबै आवश्यकताहरूलाई पुरा गर्न असहज बनाएको थियो। परिवारको यो परिस्थितिले तुलराजलाई जीवनभरका लागि संघर्ष र परिश्रमको महत्त्व बुझाएको थियो।शिक्षामा तुलराजले कस्तो संघर्ष गर्नु परेको थियो ।भन्ने कुरा बुझ्नका लागि तलिचौरको शिक्षाको अवस्था बुझ्न आवश्यक छ। त्यस समय तलिचौर गाउँमा शैक्षिक संरचनाहरू कमजोर थिए, र यसका कारण तुलराजलाई पढ्नका लागि थप चुनौतीहरू थियन्। यद्यपि, उनले अवसरको खोजी गरिरहेका थिए।“मैले कुनै पनि अवस्थामा पढाइलाई छोड्न चाहेन। मैले बाल्यकालमा महसुस गरेको थिएँ कि शिक्षाले मात्रै मलाई मेरो भविष्य बदल्न सक्नेछ,” उनले भने।तुलराजले बोडिङ स्कूलको अवसरलाई आत्मसात गरे, र त्यसपछि केही समयको लागि कक्षाहरू बन्द भए। तर यसले उनलाई निराश नगरी अर्को स्कूलमा सामेल हुन प्रेरित गर्यो। उनले चन्दननाथ माविमा आठ कक्षादेखि १२ कक्षा सम्म शिक्षा हासिल गरे।एसएलसी परीक्षा पास गर्ने क्रममा, तुलराज तलिचौरको पहिलो दलित विद्यार्थी थिए जसले यो उपलब्धि प्राप्त गरे। त्यो समय तलिचौरमा एसएलसी पास गर्ने व्यक्ति भेटाउनै मुस्किल थियो, र यति गर्न सकेको तुलराज एक उदाहरण बनिदिएका थिए।

तुलराजका लागि यो यात्रा यत्रा थिइन। उनले महेन्द्र मल्टिपल क्याम्पस, नेपालगन्जमा स्नातक तह पुरा गरे। त्यसपछि, उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट जनप्रशासनमा मास्टर डिग्रीको अध्ययन गरेका छन्। यस समयमा उनले कहिल्यै फेल नभएर एक सामान्य छात्रको रूपमा पढाइमा औसत प्रदर्शन गरेका थिए।”शैक्षिक क्षेत्रमा मैले कहिल्यै प्रथम स्थान प्राप्त गरेन, तर मैले कहिल्यै हार पनि मानेन। मैले सधैं सोचे, ‘सपना पुरा गर्नको लागि संघर्ष र निरन्तरता जरुरी छ’। यसै कारण मैले सरकारी सेवामा प्रवेश गर्ने सपना पुरा गरें,” तुलराजले भने।तुलराजको सरकारी सेवामा यात्रा २०७२ सालमा सह-लेखापालको पदबाट शुरु भएको हो। जुम्लाबाट नाम निकालेर उनले हुम्लामा पोष्टिङ प्राप्त गरे, जहाँ उनले पाँच वर्षसम्म काम गरे। यसमा उनको संघर्ष र परिश्रमको कथा अझै उजागर हुन्छ। त्यहाँको कठिन कार्यक्षेत्र र परिस्थिति उहाँका लागि ठूलो चुनौती थियो।मैले हुम्लामा काम गर्दा त्यहाँको जंगली क्षेत्र र जीवनका कष्टका बीच काम गर्नुपरेको थियो। यद्यपि मैले सोचें कि यदि म त्यहाँ सफल हुन सक्छु भने मलाई जीवनको सबैभन्दा ठूलो परीक्षा पास गर्ने अवसर मिलेको छ,” उनले भने।त्यसो त, तुलराजको कडी मेहनत र इमानदारीले उनलाई २०७८ सालमा लेखापालको पदमा बढुवा दिलायो। त्यो मात्र होइन, उनले प्रशासनतर्फ शाखा अधिकृतको पदमा सिफारिस भएर जुम्ला जिल्लामा दलित समुदायका लागि पहिलो व्यक्ति बने जसले प्रशासनमा शाखा अधिकृतको पदमा नाम निकाले।तुलराज परियार जुम्ला जिल्लाको एउटा दलित समुदायका सदस्य भएर प्रशासनतर्फ शाखा अधिकृतको पदमा नाम निकालेका छन्।

यसले उनको जीवनको यथार्थ र समाजमा रहेको सामाजिक असमानतासँग लड्नको लागि ठूलो साहस र दृढता चाहिएको छ। तुलराजको सफलता न केवल उनको व्यक्तिगत उन्नतिको प्रतीक हो, तर यो सम्पूर्ण दलित समुदायको अधिकार र सम्मानको संकेत पनि हो।”मलाई थाहा छ, मैले जुन यात्रा पार गरेको छु, त्यसले हाम्रो समुदायका अन्य युवाहरूलाई प्रोत्साहन दिनेछ। हाम्रो समुदायको भविष्य शिक्षामा छ, र हामीले सधैं कठिनाइलाई अवसरमा परिणत गर्नुपर्छ,” तुलराजले भनें।तुलराजको सफलता केवल उनको संघर्षको परिणाम मात्र हो भने, यो उनको परिवारको अपार सहयोग र योगदान पनि हो। उनका बुवाले आफ्ना छोराछोरीलाई पढाउन र राम्रो भविष्य बनाउने उद्देश्यका साथ आफ्नो जीवनका अनगिन्ती कष्टहरू भोगेका छन्।”मेरा बुवाले जीवनका अनगिन्ती कष्ट सहेर हामीलाई बढाउनुभयो। उहाँको त्याग र संघर्षले मलाई आफ्नो लक्ष्यमा पुग्न प्रेरित गरेको हो,” तुलराजले भने।तुलराज परियारको कथा एउटा सन्देश हो। आत्मविश्वास र संघर्षको भावना छ भने, कुनै पनि स्थिति तपाईंलाई रोक्न सक्दैन। आज, उनी जुम्ला जिल्लाका एउटा दलित समुदायका सदस्यको रूपमा प्रशासनतर्फ शाखा अधिकृतको पदमा नाम निकाल्ने पहिलो व्यक्ति बनेका छन्। यसले देखाउँछ कि शिक्षा, संघर्ष र समर्पणले व्यक्ति र समाजलाई परिवर्तन गर्न सक्छ।तुलराजको कथा एक प्रेरणा हो जसले सबैलाई यो सम्झाउँछ कि कुनै पनि कठिनाइको सामना गर्दै यदि तपाईले निरन्तर मेहनत गर्नुभयो भने, तपाईंको भविष्य उज्ज्वल हुनेछ।