हालै सम्पन्न प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनले नेपालको राजनीतिक इतिहासमा एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिएको छ। यस चुनावबाट राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले अपेक्षाभन्दा फरक र उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेको छ भने दशकौँदेखि सत्ताको केन्द्रमा रहेका पुराना दलहरू कमजोर अवस्थामा पुगेका छन् । यो परिणाम केवल चुनावी अंकगणित मात्र होइन, जनताको मनोभावनाको स्पष्ट अभिव्यक्ति पनि हो । बहुदलीय व्यवस्थाको पुनर्स्थापना भएयता झण्डै तीन दशकसम्म नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले तथा विभिन्न कम्युनिष्ट शक्तिहरू देशको शासनसत्तामा रहँदै आएका छन् । यी दलहरूले व्यवस्था परिवर्तनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका भए पनि नागरिकका अपेक्षाअनुसार विकास, सुशासन र समृद्धिको परिणाम दिन सकेनन् । देशले लिनुपर्ने आर्थिक र सामाजिक रूपान्तरणको गति अपेक्षाकृत कमजोर रह्यो । उद्योगधन्दा विस्तार भएनन्, रोजगारीका अवसर पर्याप्त सिर्जना भएनन्, र आर्थिक समृद्धिको आधार मजबुत बन्न सकेन ।

देशको ठूलो जनसंख्या आज पनि रोजगारीको खोजीमा विदेशिन बाध्य छ । स्वदेशमै श्रम गरेर सम्मानपूर्वक जीवनयापन गर्ने वातावरण बन्न सकेको छैन । सामाजिक सुरक्षाको दायरा कमजोर रहँदा नागरिकले भविष्यप्रति आश्वस्त हुने अवस्था पनि पटक्कै देखिएन । यसका साथै राज्य स्रोतको दुरुपयोग, अनियमितता र भ्रष्टाचारका घटनाले राजनीतिक दलप्रतिको विश्वास क्रमशः घट्दै गयो । सत्तामा पुगेका नेताहरूले जवाफदेहिताभन्दा पनि संरक्षण र उन्मुक्तिको संस्कृतिलाई बढावा दिएको आरोप व्यापक रूपमा उठिरह्यो । यही पृष्ठभूमिमा यसपटकको निर्वाचनमा मतदाताले नयाँ विकल्प खोज्ने संकेत दिएका छन् । रास्वपाप्रति देखिएको समर्थनलाई केवल दलप्रतिको समर्थनभन्दा बढी पुराना राजनीतिक प्रवृत्तिप्रतिको असन्तुष्टिको अभिव्यक्ति मान्न सकिन्छ । नागरिकले विगतमा विश्वास गरेका दलहरूबाट अपेक्षित परिणाम नआएपछि अब केही नयाँ प्रयासले परिवर्तन ल्याउला कि भन्ने आशा बोकेर मत दिएका देखिन्छन् ।

तर जनताको यो समर्थनसँगै ठूलो जिम्मेवारी पनि जोडिएको छ । परिवर्तनको नारा मात्र पर्याप्त हुँदैन; त्यसलाई व्यवहारमा उतार्न सक्ने क्षमता र इमानदारी आवश्यक हुन्छ । भ्रष्टाचार नियन्त्रण, सुशासनको प्रत्याभुति, रोजगारी सिर्जना, र आर्थिक विकासको स्पष्ट मार्गचित्र प्रस्तुत गरेर कार्यान्वयन गर्नु अहिलेको सबैभन्दा ठूलो चुनौती हो । साथै, राज्य सञ्चालनको अनुभव कम भएको नयाँ शक्तिले नीति निर्माण र कार्यान्वयनमा परिपक्वता देखाउन सक्नु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ । जनताले दिएको विश्वास क्षणिक नबनोस् भन्ने सुनिश्चित गर्न पारदर्शिता, जवाफदेहिता र परिणाममुखी काम आवश्यक हुन्छ । यस चुनावले पुराना दलहरूलाई पनि गम्भीर आत्मसमीक्षाको अवसर दिएको छ । जनताको अपेक्षा बुझेर आफ्नो कार्यशैली सुधार्ने हो भने लोकतन्त्र अझ सुदृढ बन्न सक्छ । अन्ततः लोकतन्त्रको सुन्दरता नै जनमतमार्फत सत्ता र शक्ति पुनःपरिभाषित हुनु हो । त्यसैले अहिलेको जनादेशलाई परिवर्तनको संकेतका रूपमा बुझ्न आवश्यक छ । नागरिकले दिएको सन्देश स्पष्ट भनेको काम गर्नेहरूलाई समर्थन र काम नगर्नेहरूलाई चेतावनी । अब यो सन्देशलाई कसरी व्यवहारमा रूपान्तरण गरिन्छ भन्ने कुरा आगामी राजनीतिक यात्राले तय गर्नेछ ।