भेरी–बबई डाइभर्सन बहुउद्देश्यीय आयोजना नेपालको जलस्रोत विकास इतिहासमा एउटा महत्त्वाकांक्षी र दूरदर्शी परियोजना हो । राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाका रूपमा अघि बढाइएको यस परियोजनाले सिँचाइ, ऊर्जा उत्पादन र कृषि आधुनिकीकरणलाई एकैसाथ सम्बोधन गर्ने लक्ष्य राखेको छ । हाल आयोजनाबाट उत्पादन हुने ४६.८ मेगावाट विद्युतलाई राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा जोड्न १३२ केभी प्रसारण लाइन निर्माणको प्रक्रिया अघि बढ्नु यसको पूर्णताउन्मुख यात्राको अर्को महत्त्वपूर्ण चरण हो । नेपालमा विकास आयोजनाहरू प्रायः निर्माण सम्पन्न भए पनि आवश्यक पूर्वाधारको अभावमा पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन हुन नसक्ने समस्या देखिँदै आएको छ । विद्युत उत्पादन गरेर पनि प्रसारण लाइन नहुँदा ऊर्जा खेर जाने वा ढिलाइ हुने उदाहरणहरू प्रशस्तै छन् । त्यसैले भेरी–बबई आयोजनासँगै विद्युतलाई राष्ट्रिय ग्रीडमा जोड्ने पूर्वाधार निर्माणको तयारी सकारात्मक कदम हो । 

करिब १.७ किलोमिटर लामो प्रसारण लाइनले आयोजनाबाट उत्पादित विद्युतलाई कोहलपुर–सुर्खेत १३२ केभी प्रसारण लाइनमार्फत राष्ट्रिय प्रणालीमा जोड्नेछ, जसले उत्पादन र उपयोगबीचको दूरी घटाउनेछ । तर, विकासका यस्ता परियोजनाले वातावरणीय संवेदनशीलतालाई पनि उत्तिकै ध्यान दिनुपर्छ । प्रस्तावित प्रसारण लाइनका केही टावर बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जको मुख्य र मध्यवर्ती क्षेत्रमा पर्ने भएकाले वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कनलाई औपचारिक प्रक्रियामा सीमित राखिनु हुँदैन । जैविक विविधता, वन्यजन्तुको आवागमन, वन क्षेत्र र स्थानीय समुदायमा पर्न सक्ने प्रभावको वैज्ञानिक अध्ययन तथा न्यूनीकरणका उपाय अनिवार्य छन् । विकास र संरक्षणबीच सन्तुलन कायम गर्नु नै दीगो विकासको आधार हो । भेरी–बबई आयोजनाको मूल उद्देश्य भनेको भेरी नदीको पानीलाई सुरुङमार्फत बबई नदीमा स्थानान्तरण गरी बाँके र बर्दियाका ५१ हजार हेक्टर कृषि भूमिमा बाह्रै महिना सिँचाइ सुविधा उपलब्ध गराउनु हो । कर्णाली र लुम्बिनी क्षेत्रका हजारौँ किसानका लागि यो परियोजना जीवन परिवर्तन गर्ने सम्भावना बोकेको छ ।

पानीको भरपर्दो उपलब्धताले उत्पादन र उत्पादकत्व वृद्धि, खाद्य सुरक्षामा सुधार, कृषि उद्यम विस्तार तथा ग्रामीण अर्थतन्त्र सुदृढीकरणमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गर्न सकिन्छ । विद्युत उत्पादन यस आयोजनाको थप लाभ हो, जसले राष्ट्रिय ऊर्जा सुरक्षालाई पनि बलियो बनाउनेछ । यद्यपि आयोजना सुरु भएको डेढ दशक पुग्न लाग्दा पनि यसको भौतिक प्रगति ७० प्रतिशतमा सीमित रहनु चिन्ताको विषय हो । निर्माण सम्पन्न गर्ने प्रारम्भिक लक्ष्य २०७७ सालमै रहे पनि कोरोना महामारी, व्यवस्थापकीय कमजोरी, निर्माण व्यवसायीको लापरवाही र प्राविधिक चुनौतीका कारण आयोजना वर्षौँ पछाडि धकेलिएको छ । लागत वृद्धि र समय लम्बिँदा राज्यको आर्थिक भार पनि बढ्दै गएको छ । अब सरकार, आयोजना व्यवस्थापन र सम्बन्धित निकायहरूले बाँकी कामलाई उच्च प्राथमिकताका साथ समयमै सम्पन्न गर्नुपर्छ । प्रसारण लाइनदेखि विद्युतगृह, सिँचाइ संरचना र अन्य सहायक पूर्वाधार निर्माणमा थप ढिलाइ हुनु हुँदैन । भेरी–बबई केवल एउटा आयोजना होइन, जलस्रोतलाई बहुआयामिक रूपमा उपयोग गरेर कृषि, ऊर्जा र क्षेत्रीय विकासलाई जोड्ने राष्ट्रिय सपनाको परियोजना हो । यसको सफलताले नेपालको विकास यात्रामा नयाँ विश्वास जगाउन सक्छ ।