सुर्खेत ,३० साउन ।
वीरेन्द्रनगर नगरपालिका–११, शान्तिपुर झुप्राखोलामा योगी नरहरिनाथ अध्ययन तथा अनुसन्धान प्रतिष्ठानको आयोजना तथा नेपाल औषधि व्यवस्था व्यवसायी संघ, कर्णाली प्रदेशको सहकार्यमा आयोजित एकदिने विशेषज्ञ स्वास्थ्य शिविर सम्पन्न भएको छ।
शिविरमा करिब ११५ जना स्थानीयले विशेषज्ञ स्वास्थ्य सेवा तथा स्वास्थ्यसम्बन्धी परामर्श लिएका छन्। स्त्रीरोग विशेषज्ञ डा. ललितजंग शाही र छालारोग विशेषज्ञ डा. जीविता शाहीले स्थानीयको स्वास्थ्य परीक्षण तथा परामर्श दिनुभएको थियो।
स्थानीय समाजसेवी हरिबहादुर बादीको प्रमुख आतिथ्यतामा ज्येष्ठ नागरिकबाट कार्यक्रम उद्घाटन गरिएको थियो। प्रतिष्ठानका संस्थापक अध्यक्ष धर्मराज शाहीको अध्यक्षतामा सम्पन्न कार्यक्रममा क्याम्पस प्रमुख, प्रशिक्षक, संयोजक तथा अन्यको सक्रिय सहभागिता रहेको थियो।

तर, यो शिविर स्वास्थ्य परीक्षण र औषधि वितरणमा मात्रै सीमित रहेन। यसले शान्तिपुर झुप्राखोलाका नागरिकले वर्षौंदेखि भोग्दै आएको गरिबी, जोखिम र राज्यसँगको अपेक्षालाई पनि उजागर गरेको छ।
शान्तिपुर झुप्राखोलाका करिब १३९ घरधुरी जोखिमपूर्ण खोलाको किनारमा बसोबास गर्दै आएका छन्। ढुंगा, गिटी र बालुवाको भरमा जीविकोपार्जन गर्नु उनीहरूको रहर होइन, बाध्यता हो। एकातिर खोलाको जोखिम, अर्कोतिर गरिबीको भेल—यहीबीच उनीहरू आफ्ना बालबालिका र परिवारको भविष्य सुरक्षित बनाउने संघर्षमा छन्।
विडम्बना, चुनाव नजिकिँदा यहाँ बाटो आउँछ, नेता आउँछन्, भाषण आउँछ र आश्वासन पनि आउँछ। ‘अब तपाईंहरूको अवस्था बदलिन्छ’ भन्ने मिठा वाचा गरिन्छन्। तर चुनाव सकिएपछि ती आश्वासन कहाँ हराउँछन् भन्ने प्रश्न स्थानीयको मनमा अझै अनुत्तरित छ।
यहाँका नागरिकलाई चुनावका बेला मात्रै सम्झिने राजनीति होइन, विपद्को बेला साथ दिने राज्य चाहिएको छ। उनीहरूलाई भाषण होइन, सुरक्षित बस्ती चाहिएको छ। फोटो खिच्ने कार्यक्रम होइन, दीर्घकालीन समाधान चाहिएको छ। आश्वासन होइन, जनताको जीवनमा देखिने परिवर्तन चाहिएको छ।

स्वास्थ्य शिविरले कम्तीमा एक दिनका लागि भए पनि विशेषज्ञ सेवा जनताको घरदैलोमा पुर्‍याएको छ। तर स्वास्थ्य परीक्षणपछि एउटा ठूलो प्रश्न फेरि उभिएको छ—जोखिमपूर्ण बस्तीमा रहेका नागरिकको भविष्य सुरक्षित कसले बनाउने?
आज स्वास्थ्य जाँच भयो, अब राज्यले उनीहरूको जीवनको जोखिम जाँच्नुपर्छ। आज रोग पहिचान भयो, अब सरकार र जनप्रतिनिधिले समस्याको जड पहिचान गर्नुपर्छ। आज विशेषज्ञ चिकित्सक गाउँमा पुगे, अब विशेषज्ञ योजना, बजेट र जिम्मेवार शासन पनि गाउँमा पुग्नुपर्छ।
जनता चुनावका बेला मात्र नागरिक होइनन्। उनीहरू पाँच वर्षभरि नागरिक हुन्। त्यसैले राज्यको सेवा पनि पाँच वर्षभरि चाहिन्छ—मत माग्ने बेला मात्र होइन, जीवन बचाउने बेला पनि।
शान्तिपुर झुप्राखोलाको आवाज कुनै एक समुदायको मात्र आवाज होइन। यो वर्षौंदेखि आश्वासन सुनेर पनि परिवर्तनको अनुभूति गर्न नपाएका तमाम नागरिकको आवाज हो।
अब भाषणको समय होइन, समाधानको समय हो। अब आश्वासनको राजनीति होइन, आउने आश्वासन होइन, संकटमा आउने हात चाहिन्छ।

वीरेन्द्रनगर नगरपालिका–११, शान्तिपुर झुप्राखोलामा योगी नरहरिनाथ अध्ययन तथा अनुसन्धान प्रतिष्ठानको आयोजना तथा नेपाल औषधि व्यवस्था व्यवसायी संघ, कर्णाली प्रदेशको सहकार्यमा आयोजित एकदिने विशेषज्ञ स्वास्थ्य शिविर सम्पन्न भएको छ। करिब ११५ जना स्थानीयले विशेषज्ञ स्वास्थ्य सेवा तथा परामर्श प्राप्त गर्नुभयो। स्त्रीरोग विशेषज्ञ डा. ललितजंग शाही र छालारोग विशेषज्ञ डा. जीविता शाहीबाट स्वास्थ्य परीक्षण तथा परामर्श प्रदान गरिएको उक्त कार्यक्रममा स्थानीय समाजसेवी हरि बहादुर बादीको प्रमुख अतिथि समाजका जेष्ठ नागरिकबाट गोमावादी बाट कार्यक्रम उद्घाटन भयो। प्रतिष्ठानका संस्थापक अध्यक्ष धर्मराज शाहीको अध्यक्षतामा सम्पन्न कार्यक्रममा क्याम्पस प्रमुख, प्रशिक्षक, कोर्डिनेटरलगायतको सक्रिय सहभागिता रह्यो।
तर, यो शिविर केवल स्वास्थ्य परीक्षण गर्ने कार्यक्रम मात्र थिएन; यसले एउटा समुदायको वर्षौँदेखिको पीडा, प्रश्न र राज्यसँगको अपेक्षालाई पनि नजिकबाट देखाएको छ।
शान्तिपुर झुप्राखोलाका करिब १३९ घरधुरी जोखिमपूर्ण खोलाको किनारमा जीवन बिताइरहेका छन्। ढुङ्गा, गिटी र बालुवाको भरमा रोजीरोटी चलाउनु उनीहरूको रहर होइन, बाध्यता हो। एकातिर खोलाको जोखिम, अर्कोतिर गरिबीको भेल—बीचमा छन् ती परिवार, जसले वर्षौँदेखि आश्वासनको भारी बोकेर जीवन गुजारिरहेका छन्।

विडम्बना त के छ भने, चुनाव आउँदा बाटो पनि आउँछ, नेता पनि आउँछन्, भाषण पनि आउँछ, आश्वासन पनि आउँछ। “अब तपाईंहरूको अवस्था बदलिन्छ” भन्ने मिठा शब्दहरू पनि आउँछन्। तर चुनाव सकिएपछि ती आश्वासनहरू कहाँ जान्छन्? सायद अर्को चुनावसम्मका लागि कुनै गोप्य गोदाममा थन्किन्छन्!
यहाँका नागरिकलाई चुनावको बेला मात्रै सम्झिने राजनीति होइन, विपद्को बेला सम्झिने राज्य चाहिएको छ। उनीहरूलाई भाषण होइन, सुरक्षित बस्ती चाहिएको छ। फोटो खिच्ने कार्यक्रम होइन, दीर्घकालीन समाधान चाहिएको छ। नेताको आश्वासन होइन, जनताको जीवनमा देखिने परिवर्तन चाहिएको छ।
अझ विडम्बना—जनताको दुःखमा राजनीति गर्नेहरू धेरै भए, तर जनताको दुःख समाधान गर्नेहरू किन यति कम भए?
स्वास्थ्य शिविरले कम्तीमा एक दिनका लागि भए पनि विशेषज्ञ सेवा जनताको घरदैलोमा पुर्‍यायो। तर ३९ घरधुरीको प्रश्न अझै बाँकी छ—उहाँहरूको भविष्य सुरक्षित कसले बनाउने?
आज हामीले स्वास्थ्य जाँच गर्‍यौँ, भोलि राज्यले उनीहरूको जीवन जाँचोस्।
आज हामीले रोग पहिचान गर्‍यौँ, अब सरकार र जनप्रतिनिधिले समस्याको जड पहिचान गरून्।
आज विशेषज्ञ डाक्टर गाउँमा पुगे, अब विशेषज्ञ योजना र जिम्मेवार शासन पनि गाउँमा पुग्नुपर्छ।
जनता चुनावका बेला मात्र नागरिक होइनन्।
उनीहरू पाँच वर्षभरि नागरिक हुन्।
त्यसैले सेवा पनि पाँच वर्षभरि चाहिन्छ—मत माग्ने बेला मात्र होइन, जीवन बचाउने बेला पनि।
शान्तिपुर झुप्राखोलाको यो आवाज कुनै एक समुदायको मात्र आवाज होइन; यो देशका ती तमाम नागरिकको आवाज हो, जसले वर्षौँदेखि आश्वासन सुने, तर परिवर्तन देख्न पाएनन्।
अब भाषणको समय होइन, समाधानको समय हो।
अब आश्वासनको राजनीति होइन, उत्तरदायित्वको राजनीति चाहिन्छ।

अब चुनावी मुस्कान होइन, जनताको अनुहारमा स्थायी मुस्कान चाहिन्छ।
किनकि गरिबको घरमा पुगेर खिचिएको एउटा फोटोले इतिहास बनाउँदैन; गरिबको जीवन बदल्ने एउटा कामले इतिहास बनाउँछ। राजनीति चाहिन्छ। अब चुनावी मुस्कान होइन, जनताको अनुहारमा स्थायी मुस्कान ल्याउने काम चाहिन्छ।
किनकि गरिबको घरमा पुगेर खिचिएको एउटा फोटोले इतिहास बनाउँदैन; गरिबको जीवन बदल्ने एउटा कामले इतिहास बनाउँछ।