बाँके,७ फागुन । 

बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज को मध्यवर्ती क्षेत्रका युवाहरूलाई जंगलमाथिको परनिर्भरता घटाउँदै मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व न्यूनीकरण गर्ने उद्देश्यसहित होटल व्यवस्थापन तालिममार्फत रोजगारीमा जोड्न थालिएको छ ।

संरक्षण र समृद्धिलाई सँगसँगै अघि बढाउने लक्ष्यसहित सञ्चालन गरिएको यस कार्यक्रमले स्थानीय युवालाई वैकल्पिक आयआर्जनको अवसर प्रदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । निकुञ्ज आसपासका समुदायका युवाहरू विगतदेखि नै वन्यजन्तु संरक्षण तथा मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व न्यूनीकरणका गतिविधिमा सक्रिय रहँदै आएका छन् ।

संरक्षण अभियानमा उनीहरूको भूमिकालाई अझ प्रभावकारी बनाउँदै आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर बनाउने उद्देश्यले मध्यवर्ती क्षेत्रका ४० जना युवालाई होटल व्यवस्थापनसम्बन्धी तालिम प्रदान गरिएको मध्यवर्ती क्षेत्र व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष गेहेन्द्र कुमार खड्काले जानकारी दिए । उनका अनुसार संरक्षणलाई केवल वातावरणीय मुद्दाका रूपमा होइन, आर्थिक समृद्धिसँग जोडेर लैजानु आवश्यक छ भन्ने सोचका साथ तालिम कार्यक्रम अघि बढाइएको हो ।

पछिल्लो समय निकुञ्ज आसपासका क्षेत्रमा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको आगमन बढ्दै गए पनि होटल तथा होमस्टेहरूमा दक्ष जनशक्तिको अभाव देखिँदै आएको छ । यही अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै युवालाई आफ्नै गाउँठाउँमा रोजगारीको अवसर सिर्जना गर्ने उद्देश्यले साना होटल तथा लज व्यवस्थापन तालिम सञ्चालन गरिएको हो ।

निकुञ्जका सहायक संरक्षण अधिकृत उत्तम कुमार चौधरीका अनुसार यसले जंगलमाथिको निर्भरता घटाउनुका साथै वैकल्पिक आयआर्जनको ढोका खोल्ने विश्वास गरिएको छ । “जब युवाले आफ्नै ठाउँमा रोजगारी पाउँछन्, तब उनीहरू अवैध रूपमा जंगल स्रोत प्रयोग गर्न बाध्य हुँदैनन्‌” उनले भने ।

तालिममा बाँके, बर्दिया, दाङ र सल्यान जिल्लाका मध्यवर्ती क्षेत्रका युवा–युवतीहरूको सहभागिता रहेको छ । उनीहरूलाई खाना पकाउने सीपदेखि अतिथि सत्कार, कोठा व्यवस्थापन, सरसफाइ, सेवा शिष्टाचार तथा आधारभूत लेखा व्यवस्थापनसम्बन्धी व्यावहारिक प्रशिक्षण प्रदान गरिएको प्रशिक्षक सतिश मिश्रले बताए । उनका अनुसार पर्यटनसँग जोडिएको सेवा क्षेत्र विस्तार हुँदै गएकाले दक्ष जनशक्तिको माग उच्च छ, र यो तालिमले उक्त माग पूरा गर्न मद्दत पुर्‍याउनेछ ।

होटेल व्यवसायी संघ नेपालगन्जका अध्यक्ष भिमलाल कडेलले संरक्षणमा युवाको सक्रिय भूमिका सुनिश्चित गर्न उनीहरूलाई आर्थिक रूपमा सक्षम बनाउनु अपरिहार्य रहेको बताए । “युवा आत्मनिर्भर भए संरक्षणप्रति उनीहरूको प्रतिबद्धता अझ बलियो हुन्छ,” उनले भने । संघले पनि तालिमप्राप्त युवालाई रोजगारीमा जोड्न सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।

स्थानीय सरोकारवालाहरूका अनुसार यस किसिमका कार्यक्रमले केवल सीप विकास मात्र होइन, सोच परिवर्तनमा समेत योगदान पुर्‍याउँछ । जंगलबाट प्रत्यक्ष लाभ लिने प्रवृत्तिलाई घटाउँदै सेवा तथा पर्यटन क्षेत्रमा अवसर खोज्ने वातावरण तयार हुनु सकारात्मक संकेतका रूपमा हेरिएको छ ।

मध्यवर्ती क्षेत्रका युवालाई होटल व्यवस्थापन तालिममार्फत रोजगारीमा आबद्ध गराउने प्रयासले संरक्षण र विकासबीच सन्तुलन कायम गर्ने आधार तयार पार्ने विश्वास गरिएको छ। मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व न्यूनीकरणसँगै स्थानीय समुदायको आयस्तर अभिवृद्धि गर्ने दीर्घकालीन लक्ष्यसहित सञ्चालन गरिएको यो कार्यक्रम आगामी दिनमा थप विस्तार गरिने जनाइएको छ ।