गाेल्डेन बुढा

जुम्ला,२ पुस।
आगलागी नियन्त्रणका लागि प्रयोग हुने दमकल तीन महिनादेखि मर्मत नहुनु चन्दननाथ नगरपालिकाको प्रशासनिक क्षमतामाथि मात्र होइन, जनप्रतिनिधिको प्राथमिकतामाथि समेत गम्भीर प्रश्न उठ्ने अवस्था बनेको छ । गत भदौ २४ गते जेनजी प्रदर्शनका क्रममा तोडफोड भएको नगरपालिकाको दमकल अझै सञ्चालनमा आउन सकेको छैन, जबकि जनप्रतिनिधि र कर्मचारीले प्रयोग गर्ने सवारीसाधन भने पहिल्यै मर्मत भई सडकमा गुडिरहेका छन् ।

आन्दोलनका क्रममा दमकल, एम्बुलेन्स, शववाहन, डोजर, जीप, हाइलेक्स र स्कारपियोसहित ११ वटा मोटरसाइकल र स्कुटरमा तोडफोड गरिएको थियो । साथै कार्यालयभित्र रहेका कम्प्युटर, एलसीडी, डिजिटल नागरिक वडापत्र, टोकन मेसिन, प्रिन्टर, फर्निचर र नगर प्रहरीका सामग्रीसमेत नष्ट भएका थिए । नगरपालिकाको आन्तरिक विवरणअनुसार ९८ लाख ७३ हजार तीन सय ८३ रुपैयाँभन्दा बढी क्षति भएको छ, जसमा सबैभन्दा बढी ७९ लाख ७३ हजार तीन सय ८३ रुपैयाँ बराबरको क्षति सवारीसाधनमै छ ।तर क्षतिको परिमाणभन्दा गम्भीर प्रश्न क्षति मर्मतको प्राथमिकतामा देखिएको फरक व्यवहार हो । एम्बुलेन्स र शववाहन मर्मत भई सञ्चालनमा आइसकेका छन् । जनप्रतिनिधि र कर्मचारी चढ्ने गाडी पनि चाँडै बनाइयो । तर आगलागी नियन्त्रणजस्तो अति संवेदनशील सेवामा प्रयोग हुने दमकल भने तीन महिनासम्म थन्किएको छ ।यता चन्दननाथ नगरपालिका –६ स्थित रावल वर्कसपमा एक हप्तादेखि दमकल राखिएको छ ।

वर्कसप सञ्चालक विन्दास रावलका अनुसार अगाडिको सिसा जडान भइसकेको छ, केही पार्टपुर्जा आउन बाँकी भएकाले मर्मत ढिलिएको हो । “अब एक हप्तामा काम सकिन्छ,” उनको भनाइ छ ।तर स्थानीयवासी यो ढिलाइलाई प्राविधिक कारण मात्र मान्न तयार छैनन् । स्थानीय हर्कबहादुर रोकायाले जनप्रतिनिधिले सार्वजनिक सरोकारका साधनभन्दा आफू चढ्ने सवारीलाई प्राथमिकता दिएको आरोप लगाए । “दमकल नहुँदा आगो लागे कसले निभाउने ?,” उनले भने, “यो त नागरिकको सुरक्षामाथि खेलबाड हो ।”चन्दननाथ नगरपालिका –६ का धनबहादुर थापाका अनुसार दमकल नबन्नु केवल प्रशासनिक कमजोरी होइन, संवेदनशीलताको अभाव हो । “आगोले केही मिनेटमै बस्ती सखाप पार्न सक्छ,” उनले भने, “तर तीन महिनासम्म दमकल नबन्नु दुर्भाग्यपूर्ण छ ।”चन्दननाथ–१० का राजबहादुर खत्रीले नगर नेतृत्वको भूमिकामाथि प्रश्न उठाए । “आफू चढ्ने गाडी छिटो बनाउने तर नागरिकको जीवन र सम्पत्ति जोगाउने दमकल छाड्नु कस्तो शासनशैली हो ?,” उनले प्रश्न गरे ।

यता नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत क्षेत्रबहादुर बुढ्थापाले भने दमकल मर्मत प्रक्रियामै रहेको दाबी गरे । “अन्य सवारीका पार्टपुर्जा नेपालमै पाइन्छन्, दमकलका केही सामान भारतको दिल्लीबाट मगाउनुपर्ने भएकाले ढिलाइ भएको हो,” उनले भने । तर उनले तीन महिनासम्म प्रक्रिया किन अघि बढेन भन्ने प्रश्नको स्पष्ट जवाफ दिएनन् ।महिला अधिकारकर्मी दिलमाया शाहीका अनुसार दमकलजस्तो अत्यावश्यक साधन मर्मतमा ढिलाइ हुनु प्रशासनिक कमजोरी मात्र होइन, नागरिकको जीउज्यान र सम्पत्तिप्रति देखाइएको असंवेदनशीलता हो ।

“स्थानीय सरकारको पहिलो दायित्व नागरिकको सुरक्षा हो,” उनले भनिन्, “यहाँ त्यो दायित्व गौण बनाइएको देखिन्छ ।”जुम्लाजस्तो हिमाली जिल्लामा आगलागी नियन्त्रणका वैकल्पिक साधन सीमित छन् । दमकल सञ्चालनमा नआउँदा सिङ्गो नगर आगलागीको जोखिममा छ । तर तीन महिना बितिसक्दा पनि दमकल मर्मत नहुनु प्रशासनिक ढिलासुस्ती हो वा प्राथमिकतामा गरिएको उपेक्षा यो प्रश्न अझै अनुत्तरित छ ।