कर्णालीको बाढीले राजापुरमा चार घर डुबायो नदी तटीय बस्तीका बासिन्दा त्रसित
बर्दिया, २३ भदौ ।
कर्णाली नदीबाट भदाली खोलामा छिरेको बाढीले बर्दियाको राजापुर नगरपालिका–१ हिमालीपुरका चार घर डुबानमा परेका छन् । नदीमा जलस्तर निरन्तर बढ्दै गएपछि तटीय क्षेत्रका बासिन्दा थप जोखिममा परेका छन् ।
बाढीले घर डुबाएपछि कल्ल सोनाहा, कल्ला सोनाहा, छेदुवा सोनाहा र राजेन्द्र सोनाहाको परिवारलाई सोमबार सुरक्षित स्थानमा सारिएको राजापुर नगरपालिका–१ का वडाध्यक्ष बाबुराम चौधरीले बताए । उनका अनुसार नदीको पानी बढ्दै गएकाले तटीय क्षेत्रमा रहेका अन्य परिवारलाई समेत सतर्क रहन आग्रह गरिएको छ ।
घर डुबानमा परेपछि सुरक्षित स्थानमा सारिएका परिवारलाई बस्नसमेत समस्या भएको छ । वर्षायाममा पटक–पटक बाढी र डुबानको सामना गर्नुपर्ने स्थानीयहरू यसपटक पनि राति पानीको सतह बढेपछि घरमा बस्न असहज भएको बताउँछन् । घरभित्र पानी पस्दा दैनिक उपभोगका सामान जोगाउन र बालबालिका तथा वृद्धवृद्धालाई सुरक्षित राख्नसमेत कठिन भएको उनीहरूको भनाई छ ।
स्थानीय शंकर थारूका अनुसार चनौरा क्षेत्रमा नदीले कटान गरिरहेको छ । कर्णालीमा जलस्तर अझै बढे सिंगो वडा नै बाढीको चपेटामा पर्ने जोखिम रहेको उनले बताए । “पानी यसरी नै बढ्दै जाने हो भने गाउँमा बाढी पस्ने र दर्जनौँ घर डुबानमा पर्ने अवस्था आउन सक्छ,” उनले भने ।
कर्णाली नदीको तटीय क्षेत्रअन्तर्गत टिउनीलगायत स्थान पनि बाढीको उच्च जोखिममा रहेको स्थानीय जनप्रतिनिधिहरूले बताएका छन् । राजापुर–४ का वडाध्यक्ष विदुर पोखरेलका अनुसार दौलतपुर घाटमा निर्माण भएको झोलुङ्गे पुलदेखि दक्षिणतर्फ नदीले कटान गरिरहेको छ । केही स्थानमा तटबन्ध निर्माणको काम अधुरै रहेकाले जोखिम थप बढेको उनले बताए ।
सिँचाइ तथा जलस्रोत आयोजना कार्यालय, राजापुरका इन्जिनियर नवीन जोशीका अनुसार सम्बन्धित क्षेत्रमा जंगल र सडकको पहुँच नहुँदा तटबन्ध निर्माणमा समस्या भइरहेको छ । उनका अनुसार सोमबार बिहानसम्म कर्णाली नदीमा करिब ८ दशमलव ५ मिटर पानीको बहाव रहेको थियो । पानीको बहाव नरोकिएकाले जलस्तर अझै बढिरहेको उहाँले बताए ।
कर्णाली नदीमा पानीको सतह १० मिटरभन्दा माथि पुगे राजापुर नगरपालिकाको अधिकांश क्षेत्र डुबानमा पर्ने जोखिम रहेको आयोजना कार्यालयले जनाएको छ । आयोजना प्रमुख सुदिन मुक्तानका अनुसार कर्णाली नदीमा पानीको सतह बढ्नासाथ भदाली खोलाबाट बस्तीमा पानी पस्ने समस्या हरेक वर्ष दोहोरिने गरेको छ ।
पाँच वर्षमा ७१ किलोमिटर तटबन्ध बनाउने योजना, २२ किलोमिटरमै सीमित
कर्णाली र यसको भंगालो गेरुवा नदीको तटबन्ध निर्माणका लागि सरकारले गुरुयोजनाअनुसार ठूलो लगानीको योजना अघि सारे पनि काम भने अपेक्षित गतिमा अघि बढ्न सकेको छैन । २०७१ फागुनमा स्वीकृत गुरुयोजनाअनुसार कर्णाली र गेरुवा नदीमा तटबन्ध निर्माणका लागि १२ अर्ब ८० करोड ७४ लाख रुपैयाँ बजेट स्वीकृत भएको थियो ।
पाँच वर्षभित्र ७१ किलोमिटर तटबन्ध निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको भए पनि २०८३ असारसम्म करिब २२ किलोमिटर मात्रै तटबन्ध निर्माण भएको आयोजना कार्यालयले जनाएको छ । नदी कटानबाट खेतीयोग्य जमिन जोगाउने र बाढी तथा डुबानबाट बस्तीलाई सुरक्षित गर्ने उद्देश्यले सरकारले यहाँ छुट्टै आयोजना कार्यालय स्थापना गरेको हो । तर, मागअनुसार बजेट निकासा नहुँदा तटबन्ध निर्माणको काम सुस्त भएको आयोजना प्रमुख मुक्तानले बताए ।
तटबन्ध निर्माणको काम समयमै सम्पन्न हुन नसक्दा हरेक वर्ष कर्णालीको जलस्तर बढेसँगै तटीय बस्तीका बासिन्दाले बाढीको त्रासमा बस्नुपर्ने अवस्था छ । स्थानीयहरू स्थायी रूपमा बाढीबाट सुरक्षित हुने गरी अधुरा तटबन्ध पूरा गर्न र जोखिमयुक्त क्षेत्रमा तत्काल संरक्षणका काम अघि बढाउन माग गरिरहेका छन् ।
