काली बहादुर परियार
जुम्ला ,२६ साउन।

एकातिर कहिले जुम्लाको कृषि व्यापारमा उत्पादन घट्दाे भने, अर्कोतिर आम्दानी झन् चुलिँदै गएकाे छ। यही हो पछिल्लो वर्ष जुम्लाको कृषि व्यापारको कथा ।

कृषि विकास कार्यालय जुम्लाका कार्यालय प्रमुख रामभक्त अधिकारीका अनुसार, आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा जिल्लाबाट करिब २३ हजार टन कृषि उपज बाहिरी बजारमा पठाएर ६९ करोड रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी गरिएको बताए ।

यस निर्यात सूचीको निर्विवाद राजा हो , स्याउ। त्यसपछि मार्सी चामल, ओखर, सिमी, कोदो, भटमास, चिनो र अन्य रैथाने कृषि उपजहरू रहेका छन् ।

जुम्लाका हरेक स्थानीय तहका सडक सञ्जाल र सञ्चार सुविधाकाे सुधारले बजार सम्मको पहुँच सहज बन्दै गएको प्रमुख अधिकारीकाे दाबि रहेकाे छ । तर, उनले भने, भण्डारण र प्रशोधन केन्द्रको कमी तथा मूल्यको अस्थिरता अझै पनि किसानको टाउको दुखाइ बनेको छ।

गत वर्ष मात्रै ९ हजार ३ सय ३१ टन स्याउ बाहिर पठाइयो, जसको मूल्य ६६ करोड ६१ लाख रुपैयाँ जुम्ला भित्रिएकाे थियाे ।

त्यसबाहेक, २ हजार ५ सय ९० किलो ओखर, ५५ हजार ८ सय ९ किलो सिमी, २ हजार ९ सय १३ किलो भटमास, ९० हजार ६ सय ६० किलो आलु, ११ हजार ५ सय ५५ किलो मार्सी चामल, ९ सय ५० किलो चिनो, ७ सय ९० किलो कागुनो, ६ हजार १ सय ५० किलो फापरको पिठो, १६ हजार ४ सय किलो कोदोको पिठो र १० हजार ४ सय ५० किलो जौको पिठो बाहिएकाे थियाे ।

हाल जुम्लामा २ हजार ७ सय ४० हेक्टरमा कोदो खेती भइरहेको छ। गत वर्ष ३ हजार ८ सय ५० टन उत्पादन भई प्रतिहेक्टर १.४१ टनको उपज प्राप्त भएको छ ।

यो नेपालकै औसत (१.३४ टन) भन्दा उच्च हो । तर धान, फापर, मकै, चिनो, कागुनो, जस्ता रैथाने बाली भने घट्दो क्रममा छन्। विशेष गरी, २०७९ सालको बाढीले १८ हेक्टर मार्सी फाँट बगाए पछि त्यसको असर अझै कायम छ।

२०८१/८२ मा कुल २४ हजार २ सय ३१ टन रैथाने बाली उत्पादन भएको छ । जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा करिब ८ हजार टन कम हो । तर, स्याउ उत्पादन मात्र यसको अपवाद हो ।

२०७८/७९ मा १६ हजार टन बाट सुरु भएको उत्पादन २०८१/८२ मा २१ हजार २ सय ७० टनमा पुगेको छ । जुन चार वर्षयताकै उच्च हो । केवल गत वर्ष मात्र स्याउ बाट करिब ६१ करोड रुपैयाँ आम्दानी जुम्ला भित्रिएकाे थियाे ।

उत्पादन घट्दै गए पनि, स्याउको सुनौलो चमक र बजार सम्मको सहज पहुँचले जुम्लाको कृषि व्यापारलाई अझै चहकिलो बनाइरहेको छ । जुन कथाले जुम्लाका किसानलाई कठिनाइ भित्र पनि सम्भावनाको स्वाद चखाइरहेको छ।